2008-11-02
Cmentarz Stary
Spora część wiedzy o przeszłości każdej gminy zawarta jest na miejscowych cmentarzach. Im większy i starszy ośrodek, tym nekropolii więcej. Cmentarze są nostalgiczną dróżką wiodącą do wspominania dawnych czasów poprzez ludzi, którzy wtedy żyli i tworzyli niegdysiejszą społeczność.
W Świętochłowicach najstarszym miejscem pochówku jest cmentarz zwany Starym. Założono go w 1894 roku. Początkowo był na uboczu, z czasem zaś, kiedy wokół powstały domy, a główne życie gminy ustanowiło się wzdłuż obecnej ulicy Katowickiej, stał się nekropolią niemal w centrum miasta. Cmentarz ten powstał na gruntach (1,53 ha) podarowanych przez hrabiego Gwidona Henckel von Donnersmarck, a jego poświęcenia dokonał 16 IX 1894 roku ksiądz Paweł Łukaszczyk. Początkowo więc zajmował mniejszy obszar, lecz w 1900 roku (podczas epidemii cholery) gmina dokupiła dodatkowo ponad 2 hektary i tym samym cmentarz sięgał gruntów szpitalnych. Najpierw podlegał pod parafię św. Barbary w Chorzowie, a od 18 VIII 1896 roku gminie parafialnej świętych Piotra i Pawła. Wspomnijmy też, że do czasu powstania miejscowej parafii pochowano na nim tylko jedną osobę (zmarłą na cholerę).
U zarania XX wieku cmentarz otoczono płotem, a w 1911 roku u głównego wejścia ufundowano dużą, kutą bramę oraz takąż furtkę. Sam wejściowy portal ma monumentalny charakter w kształcie łuku. W jego centralnym miejscu, wśród roślinnych ornamentów, jest płaskorzeźba twarzy anioła, a poniżej napis głosi „Ego sum ressurectio et vita”, czyli chrześcijanom znane „Jam życie i zmartwychwstanie”. Całość, u szczytu łuku, wieńczy kamienny krzyż o trójlistnie zakończonych ramionach. W czasie okupacji cmentarz podlegał gminie, natomiast obecnie parafii świętych Piotra i Pawła. Na przecięciu głównych alejek ustawiono kamienny krzyż o wysokości około 6m z napisem: „Fundacja parafian”. Wśród nagrobków są także mające wartość historyczną, niektóre z przełomu XIX i XX wieku, jak np. rodziny Schwierk (Świerk). Obok wspomnianego krzyża usytuowana jest mogiła powstańców śląskich, a w pobliżu, tuż przy głównym wejściu, spoczywa król Cyganów Lolek Kwiek. W centralnej alei są też m.in. groby rektora Theophil’a Bronnego (autora kroniki Świętochłowic) i odnowiony rodziny Mally’ch, pierwszych właścicieli kamienicy z restauracją przy ul. Bytomskiej. Tu leżą też: ceniony lekarz Mikołaj Furtak, właściciel przedwojennej restauracji Stefan Piegza, a także Jerzy Krupa, długoletni grabarz, a jednocześnie gospodarz na tym cmentarzu. Wchodząc w głąb tej nekropolii znajdujemy groby wielu innych zasłużonych świętochłowiczan. W głębi też, z dala od ludzkich spojrzeń, podobno potajemnie grzebano ofiary obozu na Zgodzie i tych, którzy nie wytrzymali „przesłuchań” w budynku łaźni miejskiej.
Na wprost bramy głównej Cmentarza Starego znajduje się murowany budynek, służący do przechowywania narzędzi dla grabarzy, który niegdyś pełnił funkcję kaplicy cmentarnej.
Kroniki parafialne zachowały też nazwiska grabarzy. W latach 1894-1921 był nim Jan Koszela, od 1921 do 1925 Rudolf Malcher, a potem Franciszek Krupa, a następnie jego syn Jerzy. Dodajmy, że ostatnimi laty tę funkcję sprawuje zięć tego ostatniego, równie dobry gospodarz, jak jego poprzednicy, Krzysztof Mzyk.
Niewątpliwie warte uwagi są też nagrobki. Z jednej strony odzwierciedlają dominujący styl, estetykę danego okresu, z drugiej zaś powodują refleksję, że należy mieć świadomość, iż nie zawsze oddają status społeczny zmarłego i jego rodziny.
U zarania XX wieku cmentarz otoczono płotem, a w 1911 roku u głównego wejścia ufundowano dużą, kutą bramę oraz takąż furtkę. Sam wejściowy portal ma monumentalny charakter w kształcie łuku. W jego centralnym miejscu, wśród roślinnych ornamentów, jest płaskorzeźba twarzy anioła, a poniżej napis głosi „Ego sum ressurectio et vita”, czyli chrześcijanom znane „Jam życie i zmartwychwstanie”. Całość, u szczytu łuku, wieńczy kamienny krzyż o trójlistnie zakończonych ramionach. W czasie okupacji cmentarz podlegał gminie, natomiast obecnie parafii świętych Piotra i Pawła. Na przecięciu głównych alejek ustawiono kamienny krzyż o wysokości około 6m z napisem: „Fundacja parafian”. Wśród nagrobków są także mające wartość historyczną, niektóre z przełomu XIX i XX wieku, jak np. rodziny Schwierk (Świerk). Obok wspomnianego krzyża usytuowana jest mogiła powstańców śląskich, a w pobliżu, tuż przy głównym wejściu, spoczywa król Cyganów Lolek Kwiek. W centralnej alei są też m.in. groby rektora Theophil’a Bronnego (autora kroniki Świętochłowic) i odnowiony rodziny Mally’ch, pierwszych właścicieli kamienicy z restauracją przy ul. Bytomskiej. Tu leżą też: ceniony lekarz Mikołaj Furtak, właściciel przedwojennej restauracji Stefan Piegza, a także Jerzy Krupa, długoletni grabarz, a jednocześnie gospodarz na tym cmentarzu. Wchodząc w głąb tej nekropolii znajdujemy groby wielu innych zasłużonych świętochłowiczan. W głębi też, z dala od ludzkich spojrzeń, podobno potajemnie grzebano ofiary obozu na Zgodzie i tych, którzy nie wytrzymali „przesłuchań” w budynku łaźni miejskiej.
Na wprost bramy głównej Cmentarza Starego znajduje się murowany budynek, służący do przechowywania narzędzi dla grabarzy, który niegdyś pełnił funkcję kaplicy cmentarnej.
Kroniki parafialne zachowały też nazwiska grabarzy. W latach 1894-1921 był nim Jan Koszela, od 1921 do 1925 Rudolf Malcher, a potem Franciszek Krupa, a następnie jego syn Jerzy. Dodajmy, że ostatnimi laty tę funkcję sprawuje zięć tego ostatniego, równie dobry gospodarz, jak jego poprzednicy, Krzysztof Mzyk.
Niewątpliwie warte uwagi są też nagrobki. Z jednej strony odzwierciedlają dominujący styl, estetykę danego okresu, z drugiej zaś powodują refleksję, że należy mieć świadomość, iż nie zawsze oddają status społeczny zmarłego i jego rodziny.
Marian Piegza
- OGŁOSZENIA
- Pani spotka się z Panem
- Schody Rintal-tylko w maju stopniowa promocja ile
- Praca DODATKOWA
- KUPIĘ zadłużoną spółkę
- GRECJA wypoczynek & zwiedzanie
- Kupię Przejmę Zadłużoną spółkę akcyjną lub z o.o.
- MARIZA - Zarabiaj z Nami !
- Dołącz do Oriflame - zarabiaj jako konsultantka!
- Kupię Spółkę - Skup Zadłużonych Spółek
- Zostań konsultantką(em) Oriflame!
- Telewizor Grundig
- Słupki ogrodzeniowe
Dodaj komentarz